Bilim insanları, insanlığın ateşle ilişkisinin düşünüldüğünden çok daha eskiye dayanabileceğini ortaya koydu. Bugüne kadar birçok araştırmacı, ateşin düzenli ve kontrollü kullanımının yaklaşık 1 milyon yıl önce başladığını kabul ediyordu. Yeni çalışma ise bu tarihin çok daha eskiye uzanabileceğine işaret ediyor. PLOS ONE dergisinde yayımlanan araştırmada, Güney Afrika'daki Wonderwerk Mağarası'nda bulunan yanmış hayvan kemiklerinin 1.07 ila 1.79 milyon yıl öncesine tarihlendiği belirtildi. Bulgular, insan neslinin ateşi kullanmaya sanılandan yaklaşık 800 bin yıl önce başlamış olabileceğini gösteriyor.

 

Araştırma kapsamında mağaranın derin katmanlarında bulunan kemik kalıntıları incelendi. Yapılan analizlerde kemiklerin yüksek sıcaklıklara maruz kaldığı ve doğal süreçlerden çok ateş kullanımına işaret eden özellikler taşıdığı belirlendi.

 

Wonderwerk Mağarası’nda 1970'lerden bu yana yürütülen kazılarda çok sayıda taş alet, hayvan kemiği ve erken insan faaliyetlerine işaret eden kalıntılar ortaya çıkarıldı. Bilim insanları, önceki yıllarda çıkarılan kemik örneklerini güncel laboratuvar teknikleriyle yeniden analiz etti. Mağaranın derin katmanlarından çıkarılan hayvan kemikleri üzerinde kızılötesi spektroskopi ve yüksek çözünürlüklü mikroskobik incelemeler gerçekleştirdi. Analizlerde kemiklerin mineral yapısında yüksek sıcaklığa maruz kalındığında ortaya çıkan değişimler tespit edildi.

 

Bilim insanları, söz konusu değişimlerin doğal yanma süreçleriyle açıklanamayacağını ve kemiklerin yakılmış olduğuna işaret ettiğini belirtti. Ayrıca yanık izlerinin mağaranın girişinde olmaması, iç kesimlerde bulunması bu ihtimali artırıyor. Araştırmacılara göre doğal çalı veya orman yangınlarının mağaranın derin bölümlerine kadar ulaşması oldukça düşük bir ihtimal. Bu nedenle ateşin insanlar tarafından mağaranın içine taşınmış olabileceği değerlendiriliyor.

 

O DÖNEMDE HOMO ERECTUS YAŞIYORDU

 

Araştırmanın işaret ettiği dönemde Afrika'da başlıca insan türü olarak Homo Erectus (Dik insan) yaşıyordu. Bulguların tarihlendiği dönem aynı zamanda "Aşölyen" olarak bilinen taş alet kültürünün yaygınlaşmaya başladığı yıllara denk geliyor. Bilim insanları, ateş kullanımının taş alet teknolojisindeki gelişmelerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Ateşin kontrol altına alınması, yiyeceklerin işlenmesi, yırtıcı hayvanlardan korunma ve topluluk yaşamının gelişmesi açısından önemli avantajlar sağlamış olabilir.

 

ATEŞİ ÜRETMİYOR, TAŞIYOR OLABİLİRLERDİ

 

Araştırmacılar, elde edilen bulguların erken insan türlerinin ateş yakmayı bildiğini kanıtlamadığını vurguluyor. Ancak doğal yangınlardan elde ettikleri ateşi koruyup yaşam alanlarına taşıyabilecek düzeyde davranışlar geliştirmiş olabilecekleri belirtiliyor. Bilim insanlarına göre ateşin kontrol altına alınması bir anda gerçekleşen bir keşiften çok, uzun bir öğrenme ve deneyim sürecinin sonucu olabilir. Wonderwerk Mağarası'ndaki bulgular da bu sürecin sanılandan çok daha erken başlamış olabileceğine işaret ediyor.

 

İNSAN EVRİMİNİ DEĞİŞTİREN TEKNOLOJİ

 

Ateş, insanlık tarihindeki ilk büyük teknik devrimlerden biri olarak görülüyor. Ateş sayesinde yiyeceklerin pişirilmesi, daha fazla kalori elde edilmesi, sert gıdaların tüketilebilmesi ve hastalık riskinin azalması mümkün hale geldi. Bazı araştırmacılar, pişmiş gıdaların sağladığı enerji artışının insan beyninin büyümesinde önemli rol oynadığını düşünüyor. Bunun yanı sıra ateş, geceleri aydınlanma, soğuk bölgelerde yaşama ve yırtıcılardan korunma gibi avantajlar da sağladı.

 

Çalışmalardan elde edilen bulguların doğrulanması halinde, insanlığın ateşle tanışma tarihi yüz binlerce yıl geriye çekilebilir ve insan evrimine ilişkin birçok kabul yeniden değerlendirilebilir.